<>

Ο Ναός της Παναγίας στην Ανωγή Ιθάκης, κτισμένος σε υψόμετρο 500 μέτρων, είναι ένας απ’ τους μεγαλύτερους, σημαντικότερους και αρχαιότερους Ναούς των Βαλκανίων. Είναι ρυθμού Βασιλικής μεγάλων διαστάσεων (30μ. μήκος και 10μ. περίπου πλάτος) και όπως λέγεται κτίστηκε τμηματικά πριν 700 χρόνια, Το εσωτερικό του Ναού παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον, δεδομένου ότι είναι ολόκληρο σκεπασμένο με τοιχογραφίες Βυζαντινής Τεχνοτροπίας και γι ‘αυτό το λόγο έχει κηρυχθεί απ’ το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων απ’ το 1959, ως διατηρητέο ιστορικό μνημείο. Θαυμάσιες εικόνες Αγίων και μορφές Αγγέλων σπάνιας τεχνικής, μαρτυρούν το ασύγκριτο ταλέντο του ζωγράφου της εποχής, του Αντωνίου εξ Αγράφων που ήκμασε περί τα μέσα του 17ου αιώνα.

Ο ζωγράφος προερχόταν απ’ την σχολή των Βραγγιανών Αγράφων στην οποία διατηρούταν η Βυζαντινή Παράδοση. Οι μορφές των Αγίων και οι στάσεις τους είναι τυποποιημένες και η θέση τους στο Ναό ορισμένη με την πνοή, το χρώμα και την έκφραση που δίνει ο ζωγράφος. Σύμφωνα με επιγραφή στο πέτρινο τέμπλο. ο Αντώνιος εξ Αγράφων παρέδωσε τις εικόνες στα 1680.

ΟΙ ΣΕΙΣΜΟΙ ΤΟΥ 1953

Ο Ναός υπέστη σοβαρές ζημιές το έτος 1953, κατά την διάρκεια των καταστρεπτικών σεισμών της περιόδου εκείνης. Λίγο αργότερα, επισκευάσθηκε με την ευγενική φροντίδα και συνδρομή του Ιθακήσιου εφοπλιστή κ. Πάνου Γράτσου και οι τοιχογραφίες συντηρήθηκαν από το συντηρητή κ. Αναστάσιο Κουτσουρή. Με τις επιτυχείς παρεμβάσεις του συντηρητή, αναπαλαιώθηκαν και αποκαταστάθηκαν όλες οι εμφανείς τοιχογραφίες, οι οποίες στην Βόρεια και Νότια πλευρά του κυρίως Ναού, είναι διατεταγμένες σε πέντε παράλληλες ζώνες.

ΟΙ ΠΕΝΤΕ ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΖΩΝΕΣ

Στην πρώτη ζώνη, υπάρχουν απλά διακοσμητικές εικόνες. Η δεύτερη ζώνη, ξεκινώντας πάνω από το δάπεδο της εκκλησίας δείχνει μια σειρά ολόσωμων Αγίων. Μέρος της ζώνης αυτής του δυτικού τοίχου απέναντι απ’ την κύρια είσοδο, θυμίζει ως πρώτη εντύπωση τα μωσαϊκά του San Vitale της Ραβέννας και τοιχογραφίες των Μετεώρων. Το Μωσαϊκό της Ραβέννα, αντιστοιχεί προς την Αγιογραφία του Μεγάλου Κωνσταντίνου και της Αγίας Ελένης στην Εκκλησία της Ανωγής. Στην περίπτωση της Ανωγής, μεταξύ Κωνσταντίνου και Ελένης, ο Αγιογράφος παρεμβάλει ένα διπλό σταυρό που σήμερα είναι ευρύτερα γνωστός ως ο σταυρός της Λωρραίνης, έμβλημα του στρατηγού Ντε Γκωλ στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Στην τρίτη ζώνη υπάρχουν Άγιοι και Όσιοι σε δακτυλίους με διακόσμηση αγράμπελης. Στην τέταρτη ζώνη απεικονίζονται παραστάσεις από την ζώνη της Παρθένου και των μαρτύρων της εκκλησίας. Στην Πέμπτη και τελευταία ζώνη, η οποία κόβεται στη μέση από την τοποθέτηση μεταλλικής ψευδοροφής το έτος 1910, ο αγιογράφος παραθέτει σκηνές από τη ζωή του Χριστού.

Στο σύνολο τους οι τοιχογραφίες είναι Ηπειρωτικής τεχνοτροπίας με επιδράσεις από την Κρητική σχολή και ίσως από τα περίφημα μωσαϊκά των Βυζαντινών ναών της Ραβέννας.

Η ΠΑΛΑΙΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ

Οι τοιχογραφίες του Ναού είναι ένα αγιογραφικό έργο Βυζαντινής μεγαλοπρέπειας το οποίο υπογραμμίζει τον πολιτισμό της Ιθάκης εκατό χρόνια μετά τη σύγκρουση Σταυρού και Ημισελήνου (Ναυμαχία Ναυπάκτου 1571) τότε που η Ανωγή ήταν η πρωτεύουσα της Ιθάκης και η Εκκλησία της Παναγίας ήταν η Μητρόπολη του Νησιού. Η ΕΠΙΓΡΑΦΗ

Στο κτιστό πέτρινο τέμπλο ο επισκέπτης διαβάζει την εξής περιγραφή, η οποία αποτελεί ιστορική μαρτυρία για την παλαιότητα του Ναού: Το στερέωμα των επι σοι πεποιθότων Στερέωσον Κύριε την Εκκλησίαν ην Εκτίσω τω τιμίω σου σώματι. Μητροπολίτου Κεφαλληνίας και Ιθάκης Παϊσίου Χοιδά 1680. Φίλον πόνον Αντωνίου εξ Αγράφων ίσθι.

Το Δωδεκάπορτο, ο Γυναικωνίτης και το Καμπαναριό

Αξιοπρόσεχτα για τον επισκέπτη επισκέπτη είναι το ξύλινο δωδεκάπορτο της εποχής του Εικοσιένα, οι πήλινες εντοιχισμένες στάμνες για την ακουστική του ναού, τα παλαιά πέτρινα μνημεία και ο διώροφος γυναικωνίτης στην πρόσοψη του οποίου παρίσταται η Θεία Κρίση.

Τέλος επιβλητικό και ωραίο από γνήσια νηρήτια πέτρα στέκει σε πείσμα του χρόνου το επιβλητικό Βενετσιάνικο καμπαναριό της εκκλησίας, σύμβολο του χωριού και πόλος ιερού προσκυνήματος της κοιμήσεως της Θεοτόκου που εορτάζει 15 Αυγούστου.