<>

Παλαιότατο μονύδριο, σε μια κατάφυτη και δύσβατη τοποθεσία του χωριού Νικολής, βαρύτατα τραυματισμένο από τον Εγκέλαδο, σήμερα δε λειτουργείται τακτικά.

Από τον 18ο αιώνα τουλάχιστον και μέχρι τις απαλλοτριώσεις των ετών 1925/1932 ανήκε ως μετόχι στην Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννου στο Λιβάδι Καρυάς, την οποία εκπροσωπούσε πάντοτε μετοχιάρης αδελφός, συνήθως καταγόμενος από την περιοχή. Στα κατάστιχα της Μονής του Αγ. Ιωάννου φαίνεται ότι είχε ιδιαίτερη σημασία για την εύρυθμη οικονομική λειτουργία της Μονής. Το μαρτυρεί και ο παμπάλαιος «ληνός» για τα γεννήματα, στον περίβολο του ναού. Παράλληλα όμως είχε ουσιαστική πνευματική προσφορά στα απομονωμένα «Διαμιλιάνα», τους μικροοικισμούς στις δυτικές υπώρειες του όρους Ελάτη.

Ο σωζόμενος ναός χρονολογείται μάλλον από τον 16ο αι. και έχει δεχτεί πολλές επισκευές και επεμβάσεις. Οι δεσποτικές εικόνες του τέμπλου είναι πιθανότατα έργα του Ανδρέα Μπέτζου (τέλη 18ου – αρχές 19ου αι.), πλην της εικόνας του Αγίου Νικολάου, διά χειρός Λ. Σίδερη (αρχές 20ού αι.).

Σε ελάχιστη απόσταση ανακαλύφθηκε πρόσφατα ένα σημαντικότατο μνημείο: μία σταυροειδής βασιλική με δίλοβα παράθυρα, χρονολογούμενη κατά πάσα πιθανότητα από τη βυζαντινή περίοδο.

 Έχει εκπονηθεί και εγκριθεί ήδη μελέτη στερέωσης και αποκατάστασης του νεότερου ναού και ελπίζουμε ότι πολύ σύντομα θα υλοποιηθεί.

Πανηγυρίζει κάθε χρόνο στις 10 Μαΐου, εις ανάμνησιν της «παρόδου» (μετακομιδή) του ι. λειψάνου του Αγ. Νικολάου.

Υπεύθυνος: Οικονόμος Θωμάς Κοντοπύργιας, εφημέριος Νικολή (τηλ.:  26450 33196).